Kabeljauw is niet voor niets zo populair. De smaak is mild, het visvlees is stevig en je kunt er allerlei kanten mee op. Van een ovenschotel tot zelfgemaakte vissticks: kabeljauw past in heel wat gerechten. Er is alleen één nadeel: bij de visboer hangt er vaak een behoorlijk prijskaartje aan. Wil je wat besparen op je boodschappen, dan is het misschien tijd om eens een andere witvis te proberen.
Er zijn namelijk verschillende vissoorten die je prima in plaats van kabeljauw kunt gebruiken. Sommige ken je waarschijnlijk al van kibbeling of lekkerbek. Toch is de goedkoopste optie niet automatisch de beste keuze. De smaak en structuur verschillen per vissoort. Ook de herkomst speelt een rol, zeker nu de Britse richtlijnen voor duurzame visvangst onlangs zijn aangepast.
Welke vis kun je gebruiken in plaats van kabeljauw?
Een interessant alternatief is zwarte koolvis, in het Engels bekend als coley of saithe. Een Franse visboer raadde deze vis aan aan een klant die op zoek was naar een goedkoper alternatief voor kabeljauw. Volgens hem is het visvlees minstens zo verfijnd.
Zwarte koolvis heeft een milde smaak en stevig visvlees dat mooi uit elkaar valt. Daardoor kun je hem in veel gerechten op dezelfde manier gebruiken als kabeljauw. Ook de Marine Conservation Society (MCS) noemt deze vis een goed alternatief vanwege de vergelijkbare structuur.
Andere witvissen die je kunt proberen zijn:
- Schelvis: Een bekende keuze voor fish-and-chips, maar ook lekker in zelfgemaakte vissticks, soep en curry. De smaak is iets uitgesprokener dan die van kabeljauw.
- Wijting: Deze kleinere vis heeft fijn en zacht visvlees. Je kunt hem prima in de pan bakken of in een krokant beslag bereiden.
- Heek: Een veelzijdige vis met een milde smaak en zacht visvlees. Hij is geschikt voor ovenschotels en doet het ook goed in de koekenpan.
- Leng: Het stevige visvlees behoudt goed zijn vorm, waardoor deze vis bijzonder geschikt is voor bereiding op de grill.
- Alaskakoolvis: Deze vis wordt veel gebruikt voor vissticks en visburgers, vooral in de Verenigde Staten. Let op: Alaskakoolvis is een andere vissoort dan zwarte koolvis.
Waarom het vangstgebied belangrijk is
Niet alleen de vissoort bepaalt of je een duurzame keuze maakt. Ook de plek waar de vis is gevangen, speelt een belangrijke rol.
Bij de update van oktober 2026 heeft de MCS zwarte koolvis uit de Noordzee, ten westen van Schotland, Rockall en het Skagerrak een rode beoordeling gegeven. Volgens de organisatie komt dat door de achteruitgang van de visbestanden en het ontbreken van een herstelplan. Zwarte koolvis uit IJslandse wateren behoudt daarentegen een groene beoordeling, mits de vis MSC-gecertificeerd is.
Ook bij heek zijn de beoordelingen veranderd. Heek uit de Noordzee, de Keltische Zee en de Golf van Biskaje ging van groen naar oranje. Heek uit Cornwall met MSC-certificering behoudt wel de groene beoordeling. Schelvis uit IJsland kreeg eveneens een oranje beoordeling, terwijl vangsten uit de Noordzee, het Skagerrak en de Schotse wateren groen blijven.
De belangrijkste les? Je kunt niet zomaar één duurzaamheidsbeoordeling aan een hele vissoort koppelen. De herkomst en de manier waarop de vis is gevangen, bepalen mede hoe verantwoord je keuze is. De verschillende beoordelingen kun je bekijken in de MCS Good Fish Guide.
Waar moet je op letten als je vis koopt?
Op verpakkingen van verse en diepgevroren vis die in de EU en het Verenigd Koninkrijk wordt verkocht, moet informatie staan over het vangstgebied en de gebruikte vangstmethode. Kijk dus niet alleen naar de naam van de vis, maar ook naar waar hij vandaan komt.
Voor kabeljauw adviseert VISwijzer onder meer Arctische kabeljauw die met lijnen of kieuwnetten is gevangen. Kun je die informatie niet achterhalen, dan raadt de organisatie aan om te letten op het MSC-keurmerk.
Let in Nederlandse winkels ook goed op het verschil tussen zwarte koolvis en Alaskakoolvis. Het zijn twee verschillende vissoorten. Staat er op de verpakking alleen 'koolvis'? Kijk dan of je de volledige soortnaam en de herkomst kunt achterhalen.
Zo bereid je de verschillende vissoorten
De meeste van deze vissen kun je in dezelfde gerechten gebruiken als kabeljauw. Houd er wel rekening mee dat de structuur verschilt. Zwarte koolvis heeft bijvoorbeeld wat zachter visvlees en kan droog worden als je hem te lang bakt. Houd de bereidingstijd daarom goed in de gaten. Een saus, kruidenkorstje of krokant beslag helpt om de vis lekker sappig te houden.
Schelvis is lekker met een krokant korstje uit de pan, terwijl het stevige visvlees van leng zich goed leent voor de grill. Voor een ovenschotel kun je het beste wat dikkere stukken gebruiken. Die vallen tijdens het bereiden minder snel uit elkaar.
Is kabeljauw de laatste tijd wel erg duur geworden? Dan hoef je je favoriete visgerechten dus niet meteen van het menu te schrappen. Met een goed alternatief kun je vaak hetzelfde gerecht maken voor minder geld. Let wel op welke vis je koopt en waar die vandaan komt. Dat maakt niet alleen voor je portemonnee, maar ook voor de duurzaamheid een verschil.