Spruitjes zijn tegenwoordig minder bitter, maar deze kookfout kan dat verpesten

Wie in de jaren zeventig of tachtig opgroeide, herinnert zich spruitjes waarschijnlijk als bittere kooltjes die tijdens het koken het hele huis lieten stinken. En eerlijk is eerlijk: die herinnering klopt voor een groot deel. Toch is er de afgelopen tientallen jaren iets veranderd. De spruitjes die we tegenwoordig eten, zijn namelijk een stuk minder bitter dan vroeger.

In de jaren negentig ontdekte een Nederlandse onderzoeker welke twee natuurlijke stoffen grotendeels verantwoordelijk zijn voor die bittere smaak. Dankzij zijn onderzoek konden kwekers nieuwe, mildere spruitjesrassen ontwikkelen. De spruitjes die nu in de supermarkt liggen, smaken daardoor vaak heel anders dan de spruitjes die vroeger op tafel kwamen. Toch kan één veelgemaakte fout bij de bereiding die ouderwetse bittere smaak weer naar boven halen.

De Nederlandse ontdekking die spruitjes minder bitter maakte

In de jaren negentig onderzocht de Nederlandse wetenschapper Hans van Doorn, die destijds bij zaadbedrijf Novartis Seeds werkte, waarom sommige spruitjes zoveel bitterder smaakten dan andere.

Uit zijn onderzoek bleek dat vooral twee natuurlijke stoffen, sinigrine en progoitrine, een belangrijke rol spelen bij de bittere smaak. De resultaten werden in 1998 gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of the Science of Food and Agriculture.

Deze stoffen behoren tot de glucosinolaten. Dat zijn stoffen die planten van nature aanmaken om zich te beschermen tegen insecten en andere dieren.

Dankzij deze ontdekking konden plantenveredelaars gericht op zoek naar minder bittere spruitjes. Ze vonden oude rassen die minder van deze stoffen bevatten en kruisten die met moderne rassen die veel spruitjes opleveren.

Zo ontstonden nieuwe spruitjesrassen die goed groeien, maar een stuk milder smaken. Dat gebeurde door verschillende rassen met elkaar te kruisen, dus zonder genetische modificatie.

Waarom spruitjes bitter worden als je ze te lang kookt

Ook de mildere spruitjes van tegenwoordig kunnen nog behoorlijk bitter smaken. Vooral als je ze te lang laat koken.

Volgens Harvard's Nutrition Source worden de bittere smaak en de sterke geur van spruitjes duidelijker wanneer je ze te lang verhit. Dat geldt vooral als je ze in water kookt.

Dat komt onder andere door de zwavelhoudende stoffen die van nature in spruitjes zitten. Wanneer je spruitjes snijdt, kauwt of verhit, ontstaan er door chemische reacties stoffen die zorgen voor hun kenmerkende smaak en geur.

Bovendien worden spruitjes steeds zachter en wateriger naarmate je ze langer kookt.

Een pan spruitjes die een halfuur op het vuur staat, kan daardoor nog altijd precies die geur verspreiden die veel mensen zich van vroeger herinneren. Gelukkig kun je spruitjes ook op een andere manier bereiden, waardoor ze juist een stuk lekkerder worden.

Waarom spruitjes uit de oven zoeter smaken

Spruitjes uit de oven smaken heel anders dan spruitjes die je in water kookt.

Door de hoge temperatuur kleuren de buitenste blaadjes en de snijvlakken mooi bruin. Daarbij vindt de zogeheten maillardreactie plaats. Dit is een natuurlijk proces waarbij nieuwe smaken en geuren ontstaan.

Het resultaat? Spruitjes met een lichtzoete, nootachtige smaak, een knapperig randje en een zachte binnenkant.

Volgens Harvard kun je spruitjes het beste op de volgende manier bereiden:

  1. Verwarm de oven voor op 200 °C.
  2. Was de spruitjes en verwijder eventuele beschadigde buitenste blaadjes.
  3. Snijd de spruitjes doormidden en leg ze met de snijkant naar beneden op een met bakpapier beklede bakplaat.
  4. Besprenkel ze met een beetje olijfolie en strooi er wat zout overheen.
  5. Rooster kleine spruitjes ongeveer 18 minuten. Grotere spruitjes hebben 20 tot 25 minuten nodig.

De spruitjes zijn klaar wanneer de snijvlakken goudbruin zijn en je er gemakkelijk met een vork in kunt prikken.

Wil je ze nog wat meer smaak geven? Voeg dan voor het serveren wat knoflookpoeder, zwarte peper of geraspte Parmezaanse kaas toe.

Toch liever spruitjes koken? Let dan op de tijd

Er is op zich niets mis met spruitjes koken. Het belangrijkste is dat je ze niet te lang in het water laat liggen.

Volgens het Nederlandse receptenplatform Allerhande hebben spruitjes ongeveer zes minuten nodig om beetgaar te worden. Heb je ze liever wat zachter, dan kun je ze negen minuten koken. Heel kleine spruitjes zijn soms al na twee tot drie minuten beetgaar.

Giet de spruitjes af zodra ze gaar zijn. Wil je ze pas later serveren? Spoel ze dan kort af onder koud stromend water. Zo voorkom je dat ze verder garen.

Je kunt spruitjes ook stomen. Harvard adviseert hiervoor een bereidingstijd van zes tot acht minuten. Door tussendoor af en toe het deksel op te tillen, kunnen de sterk ruikende zwavelverbindingen ontsnappen.

Of je nu spruitjes klaarmaakt voor het kerstdiner, ze serveert bij aardappelen en vlees of er een lekkere spruitjesstamppot van maakt: de manier waarop je ze bereidt, bepaalt voor een groot deel hoe ze uiteindelijk smaken.

Heb je sinds je kindertijd geen spruitjes meer gegeten omdat je ze vroeger zo bitter vond? Probeer ze dan eens in de oven te roosteren. Misschien ontdek je wel dat je spruitjes tegenwoordig een stuk lekkerder vindt dan vroeger.

Adobe Stock