Is een tosti ongezonder dan een gewone boterham met kaas? Dit zeggen voedingsexperts

De kaas smelt en loopt langs de randjes, het brood krijgt een goudbruin korstje en in de pan sist een beetje boter. Een tosti ziet er al snel een stuk ongezonder uit dan een gewone boterham met kaas.

Maar is dat ook echt zo? Volgens voedingsdeskundigen valt dat behoorlijk mee. Een tosti hoeft namelijk helemaal niet ongezonder te zijn dan een gewone boterham met kaas.

Er is wel één verschil waar je op moet letten. En dat zie je aan de kleur van het brood.

Wat gebeurt er met brood en kaas in het tosti-ijzer?

Wanneer je een boterham met kaas in het tosti-ijzer of de koekenpan legt, gebeurt er van alles. Het brood verliest wat vocht en wordt knapperig. Ondertussen smelt de kaas en wordt ook het vet in de kaas vloeibaar.

Daardoor kan een tosti er een stuk vetter uitzien dan een gewone boterham met kaas. Maar dat vet zat al in de kaas voordat je hem verwarmde.

Zoals het consumentenprogramma Radar uitlegt, komen er door het roosteren geen calorieën bij. Ook verandert de voedingswaarde van de kaas nauwelijks.

Twee boterhammen met twee plakken kaas bevatten dus vrijwel evenveel calorieën, of je ze nu koud eet of er een tosti van maakt. Tenminste, zolang je verder niets toevoegt.

Waarom bevat een tosti soms toch meer calorieën?

Dat heeft vooral te maken met hoe je hem klaarmaakt.

Veel mensen smeren de buitenkant van hun tosti in met boter, zodat het brood lekker knapperig wordt. Ook gebruiken ze soms extra kaas, kiezen ze voor een vettere kaassoort of eten ze er een flinke klodder mayonaise of andere saus bij.

En juist die extra's kunnen behoorlijk aantikken.

Volgens het Voedingscentrum bevat een tosti met twee sneetjes witbrood, halvarine, twee plakken volvette kaas en een plak ham ongeveer 459 kilocalorieën en 13,6 gram verzadigd vet.

Kies je in plaats daarvan voor volkorenbrood, één plak 30+ kaas, een plak ham en een beetje halvarine? Dan bevat de lichtere variant uit het voorbeeld van het Voedingscentrum 310 kilocalorieën en 5 gram verzadigd vet.

Het verschil zit dus vooral in wat je op je brood doet, niet in het smelten van de kaas.

Waarom de kleur van je tosti belangrijk is

Er gebeurt nog iets wanneer je brood op hoge temperatuur roostert.

Volgens de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) kan bij het verhitten van zetmeelrijke producten, zoals brood, een stof ontstaan die acrylamide heet. Dat gebeurt vooral bij temperaturen boven de 120 graden Celsius.

Acrylamide ontstaat wanneer brood bruin wordt tijdens het bakken of roosteren. Dat is ook het moment waarop het brood zijn typische geur en smaak krijgt. Hoe donkerder het brood wordt, hoe meer acrylamide het doorgaans kan bevatten.

Uit dieronderzoek blijkt dat een hoge blootstelling aan acrylamide de kans op kanker kan vergroten. Bij mensen is dat verband veel minder duidelijk. Onderzoeken hebben tot nu toe geen overtuigend bewijs opgeleverd.

Zo stelt Cancer Research UK dat het onwaarschijnlijk is dat het eten van aangebrand brood de kans op kanker vergroot. Wat je over langere tijd eet, is veel belangrijker dan een enkele te donker gebakken tosti.

Toch adviseren voedselautoriteiten om zo min mogelijk acrylamide binnen te krijgen.

Hoe bruin mag een tosti eigenlijk worden?

De Britse voedselautoriteit Food Standards Agency geeft hiervoor een eenvoudige vuistregel: bak of rooster producten zoals brood bij voorkeur goudgeel in plaats van donkerbruin.

Ook het Nederlandse Voedingscentrum adviseert om brood niet te donker te roosteren.

Dat betekent natuurlijk niet dat je een tosti meteen moet weggooien als een hoekje iets bruiner is geworden. Het gaat er vooral om dat je voorkomt dat het brood regelmatig donkerbruin of zwart wordt.

Zo maak je een gezondere tosti

Eet je graag een tosti als lunch? Met een paar kleine aanpassingen maak je hem net wat gezonder:

1. Gebruik volkorenbrood. Dat bevat meer vezels dan witbrood.
2. Laat de boter aan de buitenkant weg. In een tosti-ijzer of koekenpan met antiaanbaklaag is die meestal niet nodig.
3. Gebruik één plak kaas. Kies eventueel voor 30+ kaas als je minder verzadigd vet wilt binnenkrijgen.
4. Bak je tosti goudgeel. Haal hem uit het tosti-ijzer voordat het brood donkerbruin of zwart wordt.

Je hoeft je favoriete tosti dus zeker niet te laten staan. Gebruik je precies dezelfde ingrediënten als voor een gewone boterham met kaas, dan is de voedingswaarde vrijwel gelijk.

Het maakt vooral uit wat je op je brood doet, niet of je de kaas laat smelten. En voor het korstje geldt: liever goudgeel dan donkerbruin.