Brandwond? Deze bekende huismiddeltjes kun je beter niet gebruiken

Een spetter hete olie tijdens het koken, kokend water uit de waterkoker of een bakplaat die je zonder ovenhandschoen uit de oven haalt. Een ongelukje in de keuken kan al snel een brandwond veroorzaken. Veel mensen grijpen dan naar middeltjes die ze van vroeger kennen. Een beetje boter op de huid, tandpasta, een ijsblokje of zelfs een zak diepvrieserwten: het lijkt misschien een snelle manier om de pijn te verzachten.

Toch kunnen sommige van die bekende huismiddeltjes de wond juist verergeren. Eerstehulporganisaties raden ze dan ook af. Maar wat kun je beter wél doen als je je in de keuken brandt? En wanneer is het verstandig om medische hulp in te schakelen?

Waarom boter, tandpasta en ijs geen goed idee zijn

Boter of olie op een brandwond smeren lijkt misschien een manier om de huid te verzachten, maar dat kun je beter niet doen. De Britse gezondheidsdienst NHS adviseert om geen vette producten, crèmes of boter op de verbrande huid aan te brengen. Ook het London and South East Burn Network waarschuwt voor het gebruik van boter, tandpasta en ijs.

Een ijsblokje of een zak diepvriesgroenten is evenmin een goed alternatief. Hoewel ze koud aanvoelen, kan ijs de beschadigde huid verder aantasten. Ook water dat te koud is, kun je beter vermijden. Volgens Thuisarts kan iemand daardoor te veel afkoelen en kan de pijn toenemen.

Dat is vooral belangrijk wanneer een groot deel van de huid is verbrand of wanneer het om een jong kind of een oudere gaat.

Hoe lang moet je een brandwond koelen?

Bij een brandwond is het belangrijk om zo snel mogelijk te beginnen met koelen. Houd de verbrande plek onder zacht stromend kraanwater.

Thuisarts adviseert om de huid 10 tot 20 minuten met lauw stromend water te koelen. Een watertemperatuur tussen de 15 en 30 graden is hiervoor geschikt. De Nederlandse brandweer adviseert om minstens 10 minuten te koelen.

De Britse NHS adviseert om de brandwond 20 minuten onder koel of lauw stromend water te houden. Het London and South East Burn Network geeft hetzelfde advies.

De aanbevolen tijdsduur verschilt dus enigszins, maar de belangrijkste boodschap is hetzelfde: begin meteen met koelen. Verwijder sieraden en kleding in de buurt van de brandwond voordat de huid opzwelt. Zit kleding aan de wond vast? Laat die dan zitten en probeer deze niet los te trekken. Houd de rest van het lichaam ondertussen warm.

Wat als je niet meteen bent begonnen met koelen?

Ben je vergeten om de brandwond direct onder de kraan te houden? Dan kan koelen later nog steeds zinvol zijn. Volgens de NHS en het London and South East Burn Network kun je een kleine brandwond ook achteraf nog 20 minuten koelen, zolang je dat binnen drie uur na het ontstaan van de wond doet.

Die termijn van drie uur komt uit de Britse richtlijnen. Thuisarts adviseert om zo snel mogelijk te koelen, maar noemt deze specifieke tijdsgrens niet.

Wat kun je na het koelen op de brandwond doen?

Nadat je de brandwond hebt gekoeld, kun je de plek losjes afdekken met een schoon verband of een geschikt stuk huishoudfolie. De NHS adviseert om de folie over de wond te leggen en deze niet strak om bijvoorbeeld een arm of been te wikkelen. Thuisarts noemt ook een schone doek of een verband als geschikte manier om de wond af te dekken.

Laat eventuele blaren met rust en prik ze niet door. Smeer ook geen boter, tandpasta of andere huis-tuin-en-keukenmiddeltjes op de huid. Heb je pijn, dan kunnen paracetamol of ibuprofen helpen, als je deze medicijnen normaal gesproken mag gebruiken. Houd je daarbij aan de aanwijzingen op de verpakking.

Wanneer moet je medische hulp inschakelen?

Niet iedere brandwond kun je zelf behandelen. Neem contact op met een arts bij een grote of diepe brandwond, of wanneer de wond op een kwetsbare plek zit, zoals het gezicht, de handen, voeten of geslachtsdelen. Ook bij jonge kinderen, ouderen en mensen met bestaande gezondheidsproblemen kan extra medische zorg nodig zijn.

Schakel direct spoedhulp in als iemand moeite heeft met ademhalen, ongewoon suf wordt of ernstig ziek lijkt. Brandwonden door elektriciteit of chemische stoffen moeten ook door een medisch professional worden beoordeeld.

Twijfel je over de ernst van de brandwond? Wacht dan niet af, maar neem contact op met een zorgverlener.

De volgende keer dat iemand zich in de keuken brandt, kun je die oude huismiddeltjes dus beter laten staan. Snel beginnen met koelen en weten wat je vooral níét moet doen, kan een groot verschil maken.