Hartkloppingen uit het niets? Deze korte techniek kan soms helpen

Het gebeurt zomaar, zonder waarschuwing. Je loopt de trap op of zit rustig op de bank en ineens begint je hart als een razende te kloppen. Soms wel 160 keer per minuut of meer. Je hart klopt snel en regelmatig, maar je hebt het gevoel dat je er geen enkele controle over hebt.

Bij mensen met een bepaalde hartritmestoornis gebruiken artsen al jarenlang een techniek waarvoor geen medicijnen nodig zijn. Onderzoekers in Engeland ontdekten dat een kleine aanpassing deze methode ruim twee keer zo effectief maakt.

Tijdens hun onderzoek kreeg 43 procent van de patiënten weer een normaal hartritme, tegenover 17 procent bij de oorspronkelijke methode. Maar de techniek is niet voor iedereen met hartkloppingen geschikt.

Waarom begint je hart soms ineens zo snel te kloppen?

Een mogelijke oorzaak is supraventriculaire tachycardie (SVT). Bij deze hartritmestoornis zorgen afwijkende elektrische prikkels ervoor dat het hart plotseling veel sneller gaat kloppen dan normaal.

Als je je inspant, is het logisch dat je hartslag omhooggaat. Maar bij SVT kan dat ook gebeuren terwijl je rustig op de bank zit. Zo'n aanval duurt soms maar een paar minuten, maar kan ook uren aanhouden.

Artsen gebruiken soms de zogeheten Valsalva-manoeuvre om het hartritme weer normaal te krijgen. Daarbij probeer je krachtig uit te ademen terwijl je de lucht tegenhoudt. Dit stimuleert de nervus vagus, een zenuw die onder meer invloed heeft op je hartslag.

De methode bestaat al jarenlang, maar werkt lang niet altijd.

Onderzoekers ontdekten dat één extra beweging veel verschil maakt

In 2013 en 2014 onderzochten wetenschappers een aangepaste versie van deze techniek op tien spoedeisendehulpafdelingen in Engeland.

Aan de REVERT-studie, die in 2015 verscheen in het medische tijdschrift The Lancet, deden 428 patiënten met een stabiele vorm van SVT mee.

De helft voerde de gebruikelijke Valsalva-manoeuvre uit. De andere helft deed hetzelfde, maar ging direct daarna plat liggen terwijl een zorgverlener de benen omhoogtilde.

Het verschil was opvallend.

Bij de traditionele methode hadden 37 van de 214 patiënten binnen één minuut weer een normaal hartritme. Bij de aangepaste methode waren dat er 93 van de 214.

Dat komt neer op een slagingspercentage van 43 procent tegenover 17 procent. En dat zonder extra medicijnen.

Hoe werkt de aangepaste techniek precies?

In een medische instructievideo van JAMA Network wordt uitgelegd hoe zorgverleners de aangepaste Valsalva-manoeuvre uitvoeren.

De patiënt zit eerst half rechtop en blaast vervolgens 15 seconden krachtig in een lege spuit van 10 milliliter. Daarbij wordt een druk opgebouwd van ongeveer 40 mmHg.

Direct daarna gaat de patiënt plat liggen en tilt iemand anders de benen 15 seconden omhoog, in een hoek van ongeveer 45 graden. Vervolgens gaat de patiënt weer half rechtop zitten.

Doordat de benen omhooggaan, stroomt er tijdelijk meer bloed terug naar het hart. Dat versterkt de reactie van de nervus vagus, waardoor het normale hartritme bij sommige vormen van SVT kan terugkeren.

Hoewel de handelingen eenvoudig lijken, is er een belangrijke waarschuwing: probeer deze techniek thuis alleen als een arts SVT bij je heeft vastgesteld en je heeft uitgelegd hoe je de oefening veilig uitvoert.

Deze techniek is niet voor iedereen geschikt

Een plotseling snelle hartslag betekent niet automatisch dat je SVT hebt. Ook andere aandoeningen, zoals boezemfibrilleren of ernstigere hartproblemen, kunnen hartkloppingen veroorzaken.

Daarom mochten bepaalde patiënten niet meedoen aan het oorspronkelijke onderzoek. Dat gold onder meer voor mensen met een vernauwde aortaklep, een recent hartinfarct, glaucoom of een aandoening van het netvlies.

Ook vrouwen in de laatste drie maanden van hun zwangerschap en mensen die niet plat konden liggen of hun benen niet omhoog konden laten brengen, werden uitgesloten.

Heb je voor het eerst last van een plotselinge, snelle hartslag? Laat dan door een arts beoordelen wat er aan de hand is. Ga er niet zomaar van uit dat het om SVT gaat.

Wanneer moet je bij hartkloppingen direct 112 bellen?

Volgens de American Heart Association kunnen hartkloppingen in combinatie met bepaalde klachten wijzen op een ernstig hartprobleem.

Bel direct 112 als je hart plotseling erg snel klopt en je daarnaast last krijgt van:

• Hevige pijn of een drukkend gevoel op de borst, eventueel met uitstraling naar je arm of kaak.
• Ernstige benauwdheid.
• Flauwvallen of het gevoel dat je elk moment kunt flauwvallen.

Probeer in zo'n situatie niet eerst zelf je hartritme te herstellen met de Valsalva-manoeuvre. Schakel meteen medische hulp in.

Ook als bij jou al SVT is vastgesteld, is het belangrijk om medische hulp te zoeken wanneer een aanval langer duurt dan je gewend bent of je er andere verontrustende klachten bij krijgt.

Wat als de aanvallen steeds terugkomen?

De aangepaste Valsalva-manoeuvre kan helpen om een aanval te stoppen, maar neemt de oorzaak van de hartritmestoornis niet weg.

Als je regelmatig last hebt van SVT, kan een cardioloog medicijnen voorschrijven of een behandeling voorstellen die katheterablatie heet.

Bij deze ingreep schakelt de arts het stukje hartweefsel uit dat de verkeerde elektrische signalen veroorzaakt.

Volgens het Great Ormond Street Hospital is een behandeling met radiofrequente ablatie in ongeveer 90 procent of meer van de gevallen succesvol.

Het belangrijkste is dat eerst duidelijk wordt waarom je hart plotseling zo snel begint te kloppen. Zodra de oorzaak bekend is, kan een arts bepalen welke behandeling voor jou het veiligst en meest geschikt is.

Medische disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Probeer de aangepaste Valsalva-manoeuvre niet zelf uit zonder dat een arts SVT bij je heeft vastgesteld en je heeft uitgelegd hoe je de techniek veilig toepast.