Waarom je na een kop koffie vaak meteen naar het toilet moet, volgens onderzoekers

Voor veel mensen is het vaste prik: 's ochtends een kop koffie drinken en niet veel later naar het toilet moeten. Onder koffiedrinkers wordt daar weleens een grapje over gemaakt, maar wetenschappers hebben nu onderzocht wat koffie met onze darmen doet. Hun bevindingen geven een interessant inkijkje in onze spijsvertering en de rol die koffie daarbij mogelijk speelt.

Onderzoekers volgden de darmwerking met een slikcapsule

Voor het onderzoek, dat in september 2026 verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Gut Microbiology, volgden wetenschappers van de Universiteit van Kopenhagen negen dagen lang 61 gezonde Deense volwassenen. De universiteit bracht de resultaten in november opnieuw onder de aandacht.

De deelnemers hielden acht dagen lang bij wat ze aten en dronken. Daarnaast onderzochten de wetenschappers hun urine op stoffen die ontstaan wanneer het lichaam cafeïne afbreekt. Ook werden ontlastingsmonsters onderzocht om te kijken welke bacteriën er in de darmen leefden.

Vijftig deelnemers slikten bovendien een kleine elektronische capsule in. Die reisde door hun spijsverteringskanaal en verzamelde onderweg allerlei gegevens. Zo mat de capsule de temperatuur, de zuurgraad, hoe snel de darminhoud zich verplaatste en hoe vaak de darmspieren samentrokken.

De onderzoekers rekenden deelnemers tot de regelmatige koffiedrinkers als ze op minstens vier van de acht dagen één tot vijf koppen koffie per dag dronken.

Drie opvallende verschillen bij koffiedrinkers

Bij mensen die regelmatig koffie dronken, ontdekten de onderzoekers drie opvallende verschillen.

Om te beginnen hadden zij meer verschillende soorten bacteriën in hun darmen. Sommige bacteriegroepen, waaronder Lawsonibacter en Slackia, kwamen bij hen vaker voor.

Daarnaast bleek de dunne darm van regelmatige koffiedrinkers een lagere pH-waarde te hebben. Dat betekent dat de omgeving in de dunne darm zuurder was. Of dat goed of juist slecht is voor de gezondheid, weten de onderzoekers nog niet.

Tot slot zagen de wetenschappers dat hogere concentraties van stoffen die ontstaan bij de afbraak van cafeïne, samenhingen met meer samentrekkingen van de dikke darm. Die bewegingen zijn belangrijk, omdat ze helpen om de ontlasting verder door de darm te verplaatsen.

Volgens Francesca Bucci, de eerste auteur van het onderzoek, wijzen de resultaten erop dat koffie mogelijk niet alleen invloed heeft op de samenstelling van onze darmflora, maar ook op de manier waarop onze darmen werken.

Kan koffie helpen bij verstopping?

Dat is een van de vragen die de onderzoekers verder willen uitzoeken.

Naarmate we ouder worden, krijgen we vaker last van verstopping. De ontlasting komt dan moeilijker op gang, wat kan leiden tot een opgeblazen gevoel, buikpijn en moeite met poepen.

Hoofdonderzoeker Henrik Munch Roager denkt dat meer kennis over de invloed van koffie op de darmbewegingen in de toekomst kan helpen bij het vinden van natuurlijke manieren om de darmwerking te stimuleren.

Toch zit er een belangrijke kanttekening aan het onderzoek. De wetenschappers keken naar hoeveel koffie de deelnemers normaal gesproken dronken. Ze lieten niet de ene groep koffie drinken en de andere groep stoppen. Daardoor kunnen ook andere factoren, zoals voeding en leefstijl, een rol hebben gespeeld bij de gevonden verschillen.

Bovendien verklaart dit onderzoek niet waarom sommige mensen al kort na hun eerste kop koffie naar het toilet moeten.

En hoe zit het met cafeïnevrije koffie of filterkoffie? Ook daarover geeft dit onderzoek geen duidelijk antwoord. Er is niet specifiek onderzocht of deze soorten koffie hetzelfde effect hebben.

Wat helpt wel als je moeilijk naar het toilet kunt?

Meer koffie drinken is voorlopig geen bewezen oplossing voor verstopping. Gelukkig zijn er andere dingen die je zelf kunt doen om je darmen een handje te helpen.

Gezondheidsorganisaties zoals de NHS en Thuisarts geven de volgende adviezen:

• Eet voldoende vezels. Kies bijvoorbeeld voor volkorenbrood, groenten, fruit, bonen en linzen. Eet je nu weinig vezels? Bouw de hoeveelheid dan rustig op.
• Drink voldoende. Water en andere dranken helpen om de ontlasting soepel te houden.
• Beweeg iedere dag. Je hoeft niet intensief te sporten. Ook een dagelijkse wandeling kan helpen om je darmen in beweging te houden.
• Ga naar het toilet als je aandrang voelt. Stel een toiletbezoek liever niet uit. Neem er rustig de tijd voor, bijvoorbeeld na het ontbijt.

Blijf je last houden van verstopping, komt het steeds terug of merk je dat je ontlastingspatroon plotseling verandert? Neem dan contact op met je huisarts. Doe dat ook wanneer je bloed bij de ontlasting ziet of zonder duidelijke reden afvalt.

Je dagelijkse kop koffie hangt mogelijk samen met meer activiteit in je darmen dan je zou denken. Maar zolang niet duidelijk is of koffie zelf verantwoordelijk is voor de gevonden verschillen, blijven voldoende vezels, drinken en bewegen de beste eerste stappen om verstopping tegen te gaan.