Koude handen ondanks handschoenen? Volgens een expert maken veel mensen deze fout

Iedere winter is het weer hetzelfde. Je gaat naar buiten en merkt na een paar minuten dat je vingers steeds kouder worden. Je trekt snel je handschoenen aan, maar eigenlijk ben je al te laat. De rest van de wandeling blijven je handen ijskoud.

Hoe komt dat toch? Hein Daanen, emeritus hoogleraar inspanningsfysiologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, legt in wetenschapsmagazine Quest uit waarom handschoenen op zo'n moment nauwelijks helpen.

Handschoenen maken je handen namelijk niet warmer. Ze zorgen er vooral voor dat je lichaamswarmte minder snel verloren gaat. Trek je ze pas aan als je vingers al koud zijn, dan hebben ze veel minder effect.

De oplossing is simpel: trek je handschoenen aan voordat je koude handen krijgt. Ook maakt het verschil of je gewone handschoenen of wanten draagt.

Waarom worden je handen zo snel koud?

Zodra het buiten koud wordt, probeert je lichaam vooral je belangrijkste organen warm te houden. Je hart, longen en hersenen krijgen daarbij voorrang.

Om warmte vast te houden, vernauwen de bloedvaten in je handen en voeten. Daardoor stroomt er minder warm bloed naar je vingers en tenen. Zo probeert je lichaam te voorkomen dat er te veel warmte verloren gaat.

Daanen noemt dit in extreme gevallen circulaire amputatie. Daarmee bedoelt hij dat de bloedtoevoer naar je handen en voeten zo sterk wordt verminderd dat er nauwelijks nog warm bloed naartoe stroomt.

Daarnaast verliezen je handen van nature snel warmte. Ze hebben namelijk relatief veel huidoppervlak en weinig massa. Vooral op de fiets, wanneer de koude wind voortdurend langs je handen waait, merk je dat.

Waarom het vaak te laat is als je handschoenen aantrekt

Handschoenen werken eigenlijk net als de isolatie van een huis. Ze houden de warmte die er al is zoveel mogelijk vast, maar produceren zelf geen warmte.

Zijn je handen nog lekker warm? Dan helpen handschoenen om die warmte langer vast te houden. Maar zijn je vingers eenmaal ijskoud, dan valt er weinig meer vast te houden.

Daarom merk je vaak nauwelijks verschil als je halverwege een winterse wandeling alsnog je handschoenen aantrekt.

Volgens Daanen kun je ze beter meteen aantrekken zodra je naar buiten gaat. Nog slimmer is om dat alvast binnen te doen, terwijl je handen nog warm zijn.

In een eerder interview, waarover Meer dan Vijftig schreef, gaf Daanen een vergelijkbare tip voor winterjassen. Als je je jas al even binnen aantrekt, warmt de lucht onder je jas op. Daardoor houd je het buiten langer warm.

Voor handschoenen geldt hetzelfde: trek ze aan terwijl je handen nog warm zijn, zodat die warmte minder snel verdwijnt.

Wat is warmer: handschoenen of wanten?

Heb je ondanks je handschoenen vaak ijskoude vingers? Dan kun je beter eens wanten proberen.

Wanten houden je handen over het algemeen warmer dan gewone handschoenen. Dat komt doordat je vingers bij wanten tegen elkaar aan zitten en elkaar kunnen verwarmen. Bij gewone handschoenen zit iedere vinger apart, waardoor er meer warmte verloren gaat.

Toch zijn wanten niet altijd warmer. Ook de dikte en het materiaal spelen een rol. Een dunne want houdt bijvoorbeeld minder warmte vast dan een dikke, goed gevoerde handschoen.

Bovendien zijn gewone handschoenen vaak handiger. Je kunt er gemakkelijker je sleutels mee pakken, je telefoon bedienen of het stuur van je fiets vasthouden.

Voor fietsers bestaan er ook speciale wanten, die vaak lobsterwanten worden genoemd. Hierbij zitten je vingers in twee groepjes bij elkaar. Zo blijven ze beter warm, terwijl je nog voldoende bewegingsvrijheid hebt om te remmen en te schakelen.

Je kunt ook meerdere laagjes dragen. Denk bijvoorbeeld aan dunne handschoenen met daaroverheen een paar ruimere, winddichte wanten.

Wat helpt als je handen al ijskoud zijn?

Zijn je vingers inmiddels zo koud dat ze pijn doen? Dan heeft het vaak weinig zin om alleen een extra paar handschoenen aan te trekken.

Probeer eerst ergens naar binnen te gaan waar het warmer is. Laat je handen vervolgens rustig opwarmen. Houd gevoelloze vingers niet rechtstreeks tegen een hete verwarming en gebruik geen heel heet water. Doordat je minder gevoel in je vingers hebt, merk je namelijk niet altijd dat iets te heet is.

Het helpt ook om de rest van je lichaam goed warm te houden. Onderzoek naar bescherming tegen kou laat zien dat vooral het warm houden van je romp belangrijk is. Als je lichaam voldoende warm blijft, kan dat ook helpen om je vingers en tenen langer op temperatuur te houden.

Ga je binnenkort wandelen of fietsen in de kou? Trek dan een warme jas aan, bescherm jezelf tegen de wind en doe je handschoenen alvast aan voordat je de deur uitgaat.

Let wel op als je vingers in de kou regelmatig wit, blauw of rood verkleuren, vooral als je daarbij pijn of een doof gevoel krijgt. Dat kan wijzen op het fenomeen van Raynaud, waarbij de bloedvaten in de vingers tijdelijk sterk vernauwen. Het is verstandig om zulke klachten met je huisarts te bespreken.

De belangrijkste tip? Wacht niet tot je koude handen krijgt. Trek je handschoenen of wanten aan zolang je vingers nog warm zijn. Zo is de kans groter dat ze tijdens je winterse wandeling ook warm blijven.

Adobe Stock