Parkinson kan al jaren vóór de eerste trillingen beginnen: 3 vroege signalen volgens neurologen

Parkinson begint niet altijd met trillende handen: dit zijn 3 mogelijke vroege signalen

Bij de ziekte van Parkinson denken de meeste mensen meteen aan trillende handen. Maar volgens neurologen kunnen de eerste verschijnselen al jaren eerder optreden, lang voordat iemand begint te trillen. Sterker nog, sommige mensen met parkinson krijgen helemaal geen last van trillingen.

Die eerste signalen hebben soms weinig te maken met de bekende bewegingsproblemen. Het gaat om klachten die ook allerlei andere oorzaken kunnen hebben. Toch blijkt uit onderzoek dat sommige van deze klachten al in een vroeg stadium van parkinson kunnen voorkomen. Vooral wanneer verschillende verschijnselen tegelijk optreden, kan dat voor artsen een reden zijn om verder onderzoek te doen.

Parkinson kan al jaren vóór de eerste bewegingsproblemen beginnen

Artsen noemen de periode waarin de eerste veranderingen optreden, maar de bekende bewegingsproblemen nog ontbreken, de prodromale fase. Er kunnen dan al veranderingen in het zenuwstelsel plaatsvinden, terwijl iemand zelf nog niets bijzonders merkt.

Volgens neuroloog Michael Hayes van Mass General Brigham kunnen klachten die niets met bewegen te maken hebben soms tientallen jaren eerder ontstaan dan de bekendere symptomen, zoals trillende handen en evenwichtsproblemen.

Uit onderzoek dat beschikbaar is via de Amerikaanse National Institutes of Health blijkt dat verstopping en bepaalde slaapproblemen soms al 10 tot 20 jaar vóór de diagnose voorkwamen.

Dat betekent overigens niet dat iemand met zulke klachten later ook parkinson krijgt. Meestal is er een andere verklaring.

1. Je hebt al jarenlang last van verstopping

Verstopping is een van de minder bekende klachten die met de ziekte van Parkinson in verband worden gebracht.

Parkinson heeft namelijk niet alleen invloed op hoe iemand beweegt. Ook de zenuwen die de spijsvertering regelen, kunnen worden aangetast. Daardoor kunnen de darmen trager gaan werken.

Volgens de Parkinson's Foundation kan verstopping een vroeg signaal zijn, vooral als er geen duidelijke oorzaak voor te vinden is.

Toch komt verstopping heel vaak voor, zeker op latere leeftijd. Te weinig drinken, te weinig vezels eten of bepaalde medicijnen gebruiken kan bijvoorbeeld al voldoende zijn om er last van te krijgen.

Heb je alleen last van verstopping, dan is dat dus geen duidelijke aanwijzing voor parkinson. Artsen letten vooral op de combinatie met andere veranderingen.

2. Je ruikt koffie en andere vertrouwde geuren minder goed

Een ander mogelijk vroeg verschijnsel is dat je reukvermogen achteruitgaat.

Misschien merk je dat je ochtendkoffie minder sterk ruikt dan vroeger. Of dat je de geur van een rijpe banaan of drop minder goed kunt herkennen.

Je reukvermogen kan geleidelijk achteruitgaan, waardoor het niet altijd meteen opvalt. Soms merken mensen pas na lange tijd dat ze bepaalde geuren nauwelijks meer kunnen ruiken.

De Parkinson's Foundation legt uit dat sommige mensen met parkinson al jaren vóór hun diagnose minder goed konden ruiken.

Maar er zijn veel vaker andere oorzaken. Denk aan een verkoudheid, een bijholteontsteking, allergieën of een virusinfectie. Minder goed ruiken betekent dus zeker niet automatisch dat er sprake is van parkinson.

3. Je schreeuwt, schopt of slaat terwijl je droomt

Een van de opvallendste vroege verschijnselen wordt soms niet door iemand zelf opgemerkt, maar door de partner die ernaast slaapt.

Tijdens de zogenoemde remslaap, waarin we veel dromen, worden onze spieren normaal gesproken tijdelijk grotendeels uitgeschakeld. Daardoor maken we de bewegingen uit onze dromen niet echt.

Bij mensen met een remslaapgedragsstoornis, ook wel RBD genoemd, werkt dat mechanisme niet goed.

Iemand kan dan tijdens het dromen plotseling gaan schreeuwen, schoppen, slaan of wild bewegen. De volgende ochtend weet diegene daar soms helemaal niets meer van.

Volgens de Parkinson's Foundation kan deze slaapstoornis al jaren vóór de diagnose parkinson optreden.

Dat betekent niet dat iedere beweging tijdens het slapen verdacht is. Een enkele schok wanneer je in slaap valt, is heel normaal. Ook slaapapneu en bepaalde medicijnen kunnen ervoor zorgen dat iemand zich opvallend gedraagt tijdens het slapen.

Gebeurt het regelmatig, dan is het verstandig om ermee naar de huisarts te gaan. Zeker als je jezelf of je partner daarbij per ongeluk kunt bezeren.

Waarom artsen vooral op een combinatie van klachten letten

Verstopping, minder goed ruiken en onrustig slapen komen veel voor. Op zichzelf hebben deze klachten meestal een heel andere oorzaak dan parkinson.

Artsen letten daarom vooral op mensen bij wie verschillende klachten samen voorkomen en in de loop van de tijd erger worden.

Er zijn bovendien nog andere veranderingen die soms al vroeg bij parkinson optreden. Denk aan somberheid, angstklachten, een handschrift dat steeds kleiner wordt, zachter praten of een arm die tijdens het lopen minder meebeweegt.

Ook als je verschillende van deze klachten herkent, betekent dat niet dat je parkinson hebt. Een arts kijkt altijd naar het totaalplaatje. Daarbij spelen onder andere je medische voorgeschiedenis, medicijngebruik en lichamelijk onderzoek een rol.

Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?

Merk je dat je al langere tijd verschillende van deze klachten hebt en dat ze langzaam erger worden? Dan is het verstandig om dit met je huisarts te bespreken.

Schrijf vooraf op welke veranderingen je hebt opgemerkt en hoelang je er al last van hebt. Noteer ook welke medicijnen je gebruikt. Slaap je samen met iemand? Vraag dan of je partner weleens heeft gemerkt dat je praat, schreeuwt of plotseling beweegt tijdens je slaap.

Je hoeft overigens niet te wachten tot je meerdere klachten hebt. Ook één klacht die blijft aanhouden of veel overlast geeft, kan een goede reden zijn om naar de huisarts te gaan. Dat geldt bijvoorbeeld als je regelmatig wild beweegt terwijl je droomt.

Het belangrijkste is dat je niet meteen aan parkinson denkt wanneer je last hebt van verstopping, slechter slaapt of minder goed ruikt. In de meeste gevallen is er een andere oorzaak.

Maar als je weet dat parkinson niet altijd met trillende handen begint, kun je beter inschatten wanneer het verstandig is om je klachten met de huisarts te bespreken.