Witte vingers door de kou? Dit kun je beter niet doen om ze op te warmen

Je loopt op een koude winterdag even van de auto naar de voordeur en merkt dat je vingers helemaal wit en gevoelloos zijn geworden. Soms kleuren ze daarna blauw of paars. Zodra je weer binnen bent en je handen langzaam opwarmen, kunnen je vingers rood worden en gaan tintelen of zelfs branderig aanvoelen.

Dit kan wijzen op het fenomeen van Raynaud. Daarbij vernauwen de kleine bloedvaatjes in je vingers of tenen tijdelijk, meestal als reactie op kou of stress. Het is vaak onschuldig, maar de klachten kunnen behoorlijk vervelend zijn. En hoewel je misschien meteen je handen onder de hete kraan wilt houden, kun je dat beter niet doen.

Wat gebeurt er bij het fenomeen van Raynaud?

Wanneer je het koud krijgt, trekken de kleine bloedvaatjes in je vingers en tenen samen. Daardoor stroomt er tijdelijk minder bloed naar deze plekken. Je huid kan hierdoor van kleur veranderen en je kunt een doof of tintelend gevoel krijgen.

Volgens Thuisarts worden de vingers soms eerst wit en daarna blauw of paars. Zodra de bloedtoevoer weer op gang komt, kunnen ze rood worden en gaan tintelen of branden. Ook je neus, oren en lippen kunnen door Raynaud worden getroffen.

Niet iedereen krijgt met alle drie de kleurveranderingen te maken. Terugkerende aanvallen die door kou worden uitgelokt, zijn wel een bekend kenmerk van het fenomeen.

Deze veelgemaakte fout kun je beter vermijden

Als je vingers koud en gevoelloos zijn, lijkt het misschien logisch om ze onder een hete kraan te houden of tegen de verwarming te leggen. Toch kun je dat beter laten. Deskundigen adviseren om je handen rustig op te warmen in plaats van ze ineens aan veel hitte bloot te stellen.

De Mayo Clinic noemt verschillende manieren om je handen en voeten weer warm te krijgen:

  • Ga naar binnen of zoek een warmere plek op.
  • Beweeg je vingers en tenen voorzichtig.
  • Stop je handen onder je oksels.
  • Maak grote cirkelvormige bewegingen met je armen.
  • Masseer je handen en voeten voorzichtig.
  • Gebruik je water? Zorg dan dat het lauwwarm is en niet heet.

Ook de Britse patiëntenorganisatie Scleroderma and Raynaud's UK raadt af om koude handen of voeten direct tegen een radiator of open haard te houden. Gebruik ook liever geen warmwaterkruik of andere warmtebron die veel hitte afgeeft. Als je vingers gevoelloos zijn, merk je soms niet meteen dat iets te heet is. Tegen de tijd dat je pijn voelt, kun je je al hebben verbrand.

Je handen geleidelijk opwarmen is dus een stuk verstandiger dan ze in één keer aan veel hitte blootstellen.

Houd ook de rest van je lichaam warm

Niet alleen je vingers verdienen extra aandacht. Door je hele lichaam warm te houden, kun je de kans op nieuwe aanvallen verkleinen.

Thuisarts adviseert om warme kleding te dragen en je handen en voeten goed te beschermen wanneer het koud is. Kleed je bijvoorbeeld in laagjes, draag een muts en trek warme sokken aan. Wanten kunnen ook helpen: doordat je vingers bij elkaar zitten, houden ze elkaar warm.

Roken kan de klachten verergeren. Nicotine vernauwt namelijk de bloedvaten. Kou is bovendien niet de enige mogelijke aanleiding voor een aanval. Ook stress en plotselinge temperatuurverschillen kunnen klachten uitlokken.

Waarom komt Raynaud vaker voor bij vrouwen?

Het fenomeen kan bij iedereen voorkomen, maar wordt vaker gezien bij vrouwen, vooral bij jongere vrouwen. Het Amerikaanse National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases noemt onder meer geslacht, leeftijd en erfelijke aanleg als risicofactoren voor de primaire vorm.

Hormonen en genetische factoren spelen mogelijk een rol, maar onderzoekers weten nog niet precies waarom vrouwen er vaker mee te maken krijgen.

Wanneer kun je beter naar de huisarts gaan?

Het fenomeen van Raynaud is vaak onschuldig, zeker wanneer de klachten al op jonge leeftijd beginnen. Toch is het verstandig om contact op te nemen met je huisarts als je er pas op latere leeftijd last van krijgt, de aanvallen heviger worden of de klachten steeds vaker optreden.

De Britse NHS adviseert om medisch advies te vragen als de klachten voor het eerst ontstaan na je dertigste of je dagelijkse leven gaan beïnvloeden. Ook wanneer de aanvallen maar aan één kant van je lichaam voorkomen, of samengaan met gewrichtspijn, huiduitslag of spierzwakte, is het verstandig om je te laten onderzoeken.

Wondjes of zweertjes aan je vingertoppen verdienen eveneens aandacht. Soms hangt het fenomeen samen met een onderliggende auto-immuunziekte. De huisarts kan beoordelen of verder onderzoek nodig is.

Met een paar aanpassingen in je dagelijkse routine kun je tijdens koude dagen vaak al veel doen om de klachten te beperken. En heb je de volgende keer witte, koude vingers? Onthoud dan dat de snelste manier om ze op te warmen niet altijd de verstandigste is.

Adobe Stock