Het sluipt er soms langzaam in. Ineens weet je in elke winkel waar het toilet is, plan je langere autoritten rond mogelijke stops en word je ’s nachts één of twee keer wakker om te plassen. Misschien geef je de koffie de schuld, denk je dat het bij het ouder worden hoort of drink je gewoon meer water dan vroeger.
Vaak is er inderdaad een onschuldige verklaring. Toch kan vaker moeten plassen, ook zonder pijn of een branderig gevoel, soms samenhangen met een medische oorzaak. Dat het geen pijn doet, betekent dus niet automatisch dat er niets aan de hand kan zijn.
De belangrijkste vraag is daarom niet alleen: ‘Hoe vaak ben ik vandaag naar het toilet geweest?’ Het is minstens zo belangrijk om te kijken naar wat voor jou normaal is. Is dat patroon veranderd? Plas je telkens maar een klein beetje of juist opvallend veel? En beginnen die toiletbezoeken je slaap of dagelijkse bezigheden te verstoren?
Hoe vaak plassen is normaal?
Er bestaat geen vast aantal waarbij vaak plassen ineens een medisch probleem wordt. Hoe vaak je naar het toilet moet, hangt onder meer af van hoeveel je drinkt, wat je drinkt, je leeftijd, medicijnen die je gebruikt en andere persoonlijke factoren.
Als grove richtlijn geldt dat veel mensen overdag ongeveer vier tot acht keer plassen. Meer dan acht keer per dag kan wijzen op vaker plassen dan normaal.
Toch zegt een verandering in je eigen patroon vaak meer dan alleen het aantal toiletbezoeken. Let daarom ook op hoeveel urine er telkens komt. Moet je heel vaak, maar plas je steeds maar een klein beetje? Of produceer je juist de hele dag opvallend veel urine? Dat verschil kan belangrijk zijn.
Kijk eerst naar de meest voor de hand liggende oorzaken
Voordat je meteen aan een medische oorzaak denkt, is het verstandig om te kijken of er de laatste tijd iets is veranderd. Wie meer drinkt, moet meestal ook vaker plassen. Koffie, thee met cafeïne en alcohol kunnen er eveneens voor zorgen dat je vaker naar het toilet moet.
Ook veel drinken in de avond kan verklaren waarom je ’s nachts wakker wordt om te plassen.
Sommige medicijnen hebben hetzelfde effect. Zo zorgen plaspillen, ook wel diuretica genoemd, ervoor dat je lichaam extra vocht uitscheidt. Daardoor moet je vaker plassen. Begon het probleem nadat je met een nieuw medicijn bent gestart of nadat de dosering is aangepast? Vraag dan aan je huisarts of apotheker of dit een bijwerking kan zijn. Stop nooit op eigen initiatief met voorgeschreven medicijnen.
Oorzaken waarbij plassen geen pijn hoeft te doen
Een overactieve blaas kan ervoor zorgen dat je overdag vaak moet plassen, ’s nachts wakker wordt of soms wat urine verliest.
Een overactieve blaas komt vaker voor naarmate je ouder wordt, maar dat betekent niet dat je er maar mee moet leren leven. De behandeling begint vaak met aanpassingen in gewoontes, bijvoorbeeld blaastraining. Ook bekkenbodemoefeningen of medicijnen kunnen soms helpen, afhankelijk van de oorzaak.
Ook diabetes kan ervoor zorgen dat je vaker moet plassen zonder dat dit pijn doet of branderig aanvoelt. Wanneer er te veel glucose in het bloed zit, kunnen de nieren die suiker niet allemaal weer opnemen. Daardoor komt er meer glucose in de urine terecht en verlies je ook meer vocht. Vaak plassen en veel dorst kunnen daar het gevolg van zijn.
Ook een urineweginfectie kan ervoor zorgen dat je vaker en plotselinger moet plassen. Een branderig gevoel is een bekend symptoom, maar dat hoeft niet altijd aanwezig te zijn. Troebele of bloederige urine, pijn onder in de buik, koorts, rugpijn of ineens veel meer aandrang zijn andere signalen waarbij het verstandig is medisch advies te vragen.
Bij mannen boven de 50 kan de prostaat een rol spelen
Een goedaardige vergroting van de prostaat komt vooral voor bij mannen boven de 50. Een vergrote prostaat kan tegen de plasbuis drukken en zo het plassen moeilijker maken.
Vaker naar het toilet moeten gaat dan soms samen met andere klachten. Denk aan moeilijk op gang komen, een zwakkere urinestraal, een straal die steeds stopt en weer begint, nadruppelen of het gevoel dat de blaas niet helemaal leeg is. Ook ’s nachts vaker uit bed moeten om te plassen kan erbij horen.
Let ook op hoe vaak je ’s nachts wakker wordt
Eén keer per nacht opstaan om te plassen komt regelmatig voor, zeker als je ouder wordt of ’s avonds veel hebt gedronken.
Word je echter regelmatig twee keer of vaker wakker om te plassen, dan is het goed om daar op te letten. Zeker wanneer dit nieuw is of wanneer je overdag moe wordt doordat je slaap steeds wordt onderbroken.
Vaak plassen in de nacht kan verschillende oorzaken hebben. Een overactieve blaas, een vergrote prostaat, diabetes, bepaalde medicijnen en simpelweg veel drinken vlak voor het slapengaan kunnen allemaal een rol spelen.
Wanneer kun je beter naar de huisarts?
Maak een afspraak als je duidelijk vaker moet plassen dan normaal, als dat langere tijd zo blijft of wanneer het je slaap, werk of dagelijkse leven begint te verstoren.
Een handige vuistregel is om contact op te nemen met een arts wanneer er geen duidelijke verklaring is voor het feit dat je ineens veel vaker naar het toilet moet.
Bij sommige klachten is het verstandig om sneller medische hulp te zoeken. Neem contact op met een arts als vaak plassen samengaat met bloed in de urine, koorts, pijn in je zij, onderbuik of lies, pijn of een branderig gevoel bij het plassen, plotseling urineverlies of moeite om te plassen of je blaas leeg te krijgen.
Vertel het ook aan je huisarts als je daarnaast opvallend veel dorst hebt, erg moe bent, wazig ziet of zonder duidelijke reden afvalt.
Kun je opeens helemaal niet meer plassen, terwijl je wel aandrang hebt? Zoek dan direct medische hulp.
Probeer vooral niet zelf een diagnose te stellen door alleen het aantal toiletbezoeken te tellen. Vier koppen koffie en een grote fles water kunnen een drukke middag op het toilet prima verklaren. Een nieuw patroon dat dagen achter elkaar blijft bestaan, is iets anders.
Een simpel plasdagboek kan dan verrassend nuttig zijn. Schrijf een paar dagen op wat en hoeveel je drinkt, rond welke tijden je naar het toilet gaat, of je weinig of veel plast en hoe vaak je ’s nachts wakker wordt. Een huisarts kan aan zo’n overzicht soms patronen zien die je zelf achteraf moeilijk kunt terughalen.
Dit artikel is bedoeld als algemene gezondheidsinformatie en vervangt geen diagnose of persoonlijk advies van een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener.