Ramen wagenwijd open of op kiepstand in de winter? Dit adviseren deskundigen

Zodra het buiten kouder wordt en de verwarming weer aangaat, wil je het binnen natuurlijk lekker warm houden. Tegelijkertijd is frisse lucht in huis belangrijk, vooral in de slaapkamer, keuken en badkamer. Maar hoe zorg je voor voldoende frisse lucht zonder dat er onnodig veel warmte verloren gaat? Iedereen heeft zo zijn eigen gewoontes als het om ramen openzetten gaat. Toch maakt het meer verschil dan je misschien denkt hoe je je huis laat luchten.

De Duitse vijfminutenregel

In Duitsland hebben ze een duidelijke regel voor het luchten van je huis. Ze noemen het Stoßlüften: je zet een paar keer per dag de ramen helemaal open, in de winter meestal maar vijf tot tien minuten.

Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Je doet je best om je huis warm te stoken en vervolgens zet je de ramen wagenwijd open. Toch is dit volgens deskundigen een betere manier om snel frisse lucht binnen te krijgen dan een raam urenlang op een kier laten staan. Het Duitse ministerie van Milieu adviseert daarom om meerdere keren per dag kort de ramen open te zetten.

In de winter is vijf tot tien minuten meestal voldoende. In de zomer, wanneer het temperatuurverschil tussen binnen en buiten kleiner is, wordt twintig tot dertig minuten aangeraden.

Het werkt het beste als je ramen tegenover elkaar openzet, zodat het even lekker kan doorwaaien. Zo wordt de lucht in huis veel sneller ververst. Ook het Duitse milieuagentschap raadt deze aanpak aan, in plaats van ramen urenlang op kiepstand te laten staan.

Waarom een raam op kiepstand je geld kan kosten

Een raam een klein stukje openzetten lijkt misschien de ideale middenweg. Je krijgt frisse lucht binnen, zonder dat de hele kamer meteen koud wordt.

Maar zo werkt het niet helemaal.

Volgens een Duitse website met tips om energie te besparen kan het bij een raam op kiepstand ongeveer een uur duren voordat de lucht in een kamer is ververst. Hoe lang dat precies duurt, hangt onder meer af van de grootte van de kamer en het raam. Zet je ramen tegenover elkaar helemaal open, dan kan dat al in ongeveer vijf minuten.

Maar dat is niet het enige nadeel. Als een raam urenlang op kiepstand staat, koelen de muur en het kozijn rondom het raam flink af.

De warme, vochtige lucht in huis kan op die koude plekken condenseren. Daardoor ontstaan vochtplekken op het raam of de muur. Gebeurt dat regelmatig, dan kan er uiteindelijk schimmel ontstaan.

Ondertussen moet de verwarming harder werken om de verloren warmte weer aan te vullen. En dat kan je terugzien op je energierekening.

Ook Nederlandse deskundigen raden kort luchten aan

In Nederland maken deskundigen onderscheid tussen ventileren en luchten. Dat klinkt misschien als hetzelfde, maar er zit een belangrijk verschil tussen.

Volgens Milieu Centraal moet er voortdurend frisse lucht je huis binnenkomen. Dat gebeurt bijvoorbeeld via ventilatieroosters boven de ramen of via een mechanisch ventilatiesysteem. Dat heet ventileren.

Luchten betekent dat je de ramen en eventueel deuren tijdelijk openzet om snel frisse lucht binnen te laten. Dat is vooral handig na het koken of douchen, of wanneer je veel bezoek hebt gehad.

Ook de GGD adviseert om iedere dag kort ramen tegenover elkaar open te zetten, maximaal tien minuten. Het RIVM noemt een periode van ongeveer tien tot vijftien minuten.

Maar er is iets belangrijks om te onthouden: even de ramen openzetten is geen vervanging voor goede ventilatie.

Heb je ventilatieroosters boven je ramen? Laat die dan dag en nacht open, ook als het buiten koud is. Zo kan er voortdurend verse lucht binnenkomen. Heb je een mechanisch ventilatiesysteem, volg dan de gebruiksaanwijzing en zet het systeem niet zomaar uit.

Vergeet dit niet voordat je de ramen openzet

Er is nog iets waar veel mensen niet aan denken als ze de ramen openzetten: draai eerst de radiatorknop dicht of zet de verwarming tijdelijk lager.

Als er plotseling koude lucht binnenkomt, kan een radiator met een thermostaatknop namelijk extra warmte gaan afgeven. Je bent dan eigenlijk aan het stoken terwijl het raam openstaat.

Ben je klaar met luchten? Doe de ramen weer dicht en zet de verwarming terug op de gebruikelijke stand.

Op een koude winterdag kun je beginnen met vijf tot tien minuten luchten. Is het buiten wat zachter, bijvoorbeeld op een milde herfstdag, dan kan het iets langer duren voordat de lucht in huis voldoende is ververst.

Wil je weten hoe vochtig de lucht in huis is? Dan is een eenvoudige hygrometer handig. Duitse consumentenorganisaties adviseren een relatieve luchtvochtigheid van ongeveer 40 tot 60 procent. De Amerikaanse milieuorganisatie EPA houdt 30 tot 50 procent aan.

Je hoeft je ramen in de winter dus zeker niet de hele dag dicht te houden. Door regelmatig kort te luchten, de ventilatieroosters open te laten en de verwarming tijdelijk lager te zetten, zorg je voor frisse lucht zonder onnodig veel warmte te verspillen.