Toiletdeksel open tijdens het doorspoelen? Doe het niet

In veel huishoudens is het een vaste gewoonte: eerst het deksel naar beneden, dan pas doorspoelen. Die gewoonte kreeg in 2022 extra aandacht toen onderzoekers van de University of Colorado Boulder met groene lasers zichtbaar maakten wat er gebeurt wanneer je het toilet doorspoelt. Binnen acht seconden schoten minuscule waterdruppeltjes tot ongeveer anderhalve meter boven de toiletpot omhoog.

Toch kwam een onderzoek uit 2024, gepubliceerd in het American Journal of Infection Control, tot een verrassende conclusie. Onderzoekers voegden een onschadelijk testvirus toe aan toiletten, spoelden door met het deksel zowel open als dicht en onderzochten vervolgens de oppervlakken in de buurt. Het verschil bleek klein: het sluiten van het deksel zorgde nauwelijks voor minder virusverspreiding. Grondig schoonmaken bleek veel belangrijker.

Met Wereldtoiletdag op 19 november is het een goed moment om eens te kijken wat deze onderzoeken betekenen voor de hygiëne in je badkamer.

Wat de onderzoekers met lasers ontdekten

In het onderzoek uit 2022 maakte een team onder leiding van ingenieur John Crimaldi van de University of Colorado Boulder zichtbaar wat normaal gesproken niet met het blote oog te zien is: de kleine druppeltjes die vrijkomen wanneer je doorspoelt.

Met groene lasers en camera's filmden de onderzoekers hoe minuscule waterdruppeltjes met een snelheid van ongeveer twee meter per seconde omhoogschoten. Binnen acht seconden bereikten ze een hoogte van zo'n anderhalve meter boven de toiletpot. De beelden zijn te bekijken in dit artikel van Medical Xpress.

Er is wel een belangrijke kanttekening. De onderzoekers gebruikten schoon water en onderzochten hoe de druppeltjes zich verspreidden, niet of ze ziektekiemen bevatten. Bovendien werd het experiment uitgevoerd met een toilet zonder deksel. Het onderzoek liet dus niet zien of het sluiten van een toiletdeksel thuis daadwerkelijk helpt om de verspreiding van bacteriën of virussen te beperken.

Wat bleek uit het onderzoek met het testvirus?

In het onderzoek uit 2024 voegden wetenschappers een onschadelijk virus, MS2 genaamd, toe aan toiletten in huishoudens en openbare ruimtes. Vervolgens spoelden ze door met het deksel zowel open als dicht. Daarna onderzochten ze hoeveel virus op nabijgelegen oppervlakken terechtkwam.

De onderzoekers vonden geen significant verschil tussen de twee manieren van doorspoelen. Het sluiten van het deksel veranderde wel waar een deel van het virus terechtkwam, maar voorkwam niet dat het zich verspreidde.

Schoonmaken had veel meer effect. Door een toiletborstel in combinatie met een desinfecterend middel te gebruiken, nam de hoeveelheid virus in het water van de toiletpot met meer dan 99,99 procent af. Ook op de toiletborstel zelf werd aanzienlijk minder virus aangetroffen: 97,64 procent minder dan wanneer er zonder desinfectiemiddel werd geborsteld.

Heeft het dan zin om het toiletdeksel te sluiten?

Ja, als je toilet een deksel heeft, is het verstandig om dat voor het doorspoelen naar beneden te doen. Het is een eenvoudige voorzorgsmaatregel. Verwacht er alleen geen wonderen van: een toiletdeksel sluit de pot niet volledig af. Langs de randen en openingen kunnen nog steeds kleine druppeltjes ontsnappen.

Het sluiten van het deksel is dus geen vervanging voor een goede schoonmaakbeurt. Ook als je met het deksel dicht doorspoelt, blijft het belangrijk om je toilet regelmatig schoon te maken.

Zo houd je je toilet schoon

Voor de dagelijkse schoonmaak is een gewoon huishoudelijk schoonmaakmiddel doorgaans voldoende. Volgens het Nederlandse RIVM is het in een gezond huishouden meestal niet nodig om standaard een desinfecterend middel te gebruiken.

Heeft iemand thuis last van buikgriep? Dan is wat extra voorzichtigheid verstandig. In het advies van het RIVM over norovirus staan onder meer de volgende aanbevelingen:

• Spoel door met het deksel dicht. Zo beperk je mogelijk de verspreiding van druppeltjes.
• Maak het toilet regelmatig schoon. Vergeet daarbij niet de toiletbril, de spoelknop en de oppervlakken rondom de pot.
• Gebruik een aparte schoonmaakdoek. Gebruik deze niet voor andere plekken in de badkamer.
• Ververs de handdoek dagelijks. Zo voorkom je dat ziektekiemen zich via de handdoek verder verspreiden.
• Draag wegwerphandschoenen bij het opruimen van braaksel of diarree. Gebruik in dat geval ook een geschikt desinfecterend middel en volg de aanwijzingen op de verpakking.

Wereldtoiletdag valt ieder jaar op 19 november. Het thema voor 2026 is sanitatie en gendergelijkheid, met de slogan ‘Safe toilets. Equal futures.’.

De belangrijkste les voor thuis? Doe het toiletdeksel naar beneden voordat je doorspoelt, maar vergeet niet dat regelmatig schoonmaken en je handen goed wassen nog veel belangrijker zijn.