Wetenschappers uit de Koude Oorlog boorden 12 kilometer diep in de aarde – wat ze aantroffen, deed hen stoppen

Een verroeste dop, een beroemde grap en een krasje

Tegenwoordig is het terrein verlaten. De gebouwen staan leeg en vervallen, er ligt overal schroot verspreid op de grond en het diepste gat dat ooit is geboord, is afgesloten met een kleine, roestige metalen kap die dichtgelast is. Je zou er zo langs kunnen lopen. Sommige oliebronnen die sindsdien zijn geboord, zijn langer – zo bereikte een bron op het eiland Sakhalin in het verre oosten van Rusland in 2012 een diepte van 12.376 meter – maar die lopen kilometerslang zijwaarts door de grond. Geen enkele is recht naar beneden zo diep gegaan als het gat bij Kola.

Het gat is ook beroemd om iets wat nooit is gebeurd. Vanaf 1989 deed een verhaal de ronde via christelijke nieuwsbrieven, roddelbladen, een Amerikaanse tv-zender en later het internet: Sovjetingenieurs in Siberië zouden 14,4 kilometer (9 mijl) diep hebben geboord, een holle kamer met een temperatuur van 1.000 °C (1.800 °F) hebben bereikt, een hittebestendige microfoon naar beneden hebben laten zakken en menselijk geschreeuw hebben opgenomen. Mensen noemden het de ‘Put naar de Hel’. Het is een hoax. Het echte Kola-gat ligt niet in Siberië, is nooit zo diep gegraven en de ‘schreeuwen’ die werden gedeeld, waren geluidseffecten in een loop, soms herleidbaar tot de soundtrack van een horrorfilm uit 1972.

Het echte verhaal is op zich al vreemd genoeg, en het laat zien hoe weinig we ooit van onze eigen planeet hebben verkend. Het middelpunt van de aarde ligt op ongeveer 6.371 kilometer, ofwel 3.959 mijl, diepte. Na negentien jaar boren had het Kola-team ongeveer 0,2 procent van de weg afgelegd, en slechts ongeveer een derde van de dikte van de aardkorst onder hun voeten doorboord. Als de aarde zo groot zou zijn als een basketbal, zou het diepste gat in de geschiedenis een krasje zijn dat ongeveer even diep is als de dikte van twee vellen papier.