Het klinkt logisch: in het najaar laat je het zwembad helemaal leeglopen, maak je alles grondig schoon en vul je het in het voorjaar weer met vers water. Toch kan dat flink misgaan. In een recent Frans artikel wordt het verhaal verteld van een zwembadeigenaar die zijn bad voor de winter volledig leeg liet lopen. De volgende ochtend zou het zwembad niet meer op gelijke hoogte met het terras hebben gelegen.
Of dat specifieke verhaal precies zo is gebeurd, is niet onafhankelijk bevestigd. Het probleem erachter is echter wel bekend. Een ingegraven zwembad kan omhoog worden gedrukt als het helemaal leeg staat, vooral na veel regen. En de oorzaak is eenvoudiger dan je misschien denkt.
Waarom een leeg zwembad omhoog kan komen
Je staat er misschien niet bij stil, maar het water in een zwembad doet meer dan alleen het bad vullen. Het enorme gewicht van al dat water helpt namelijk om het zwembad stevig in de grond te houden.
In de bodem rondom het zwembad zit grondwater. Dat oefent druk uit op de wanden en de bodem van het bad. Zolang het zwembad gevuld is, zorgt het water aan de binnenkant voor tegendruk. Laat je het bad helemaal leeglopen, dan valt die tegendruk weg.
Dit heeft te maken met hydrostatische druk, oftewel de druk die stilstaand water uitoefent. Als de grondwaterstand hoog genoeg is, kan het water onder en rondom het zwembad zoveel opwaartse druk veroorzaken dat een leeg zwembad omhoog wordt geduwd. Denk aan een kurk die je onder water probeert te houden.
Daarbij is vooral het verschil tussen het waterpeil in het zwembad en de grondwaterstand eromheen belangrijk. Na een flinke regenbui kan de druk van het grondwater sterk genoeg worden om een pas leeggepompt zwembad omhoog te drukken.
De schade kan veel groter zijn dan een paar scheuren
Zwembadexperts gebruiken hiervoor ook de term pool popping. Bij betonnen en polyester zwembaden kan de hele bak ongelijkmatig omhoogkomen. Daardoor kunnen niet alleen het zwembad zelf, maar ook het terras en leidingen in de grond beschadigd raken.
Bij zwembaden met een zwembadfolie kan grondwater onder de folie terechtkomen. Daardoor kunnen bobbels, plooien of losliggende stukken ontstaan. Ook nieuwe scheuren, een scheefstaande zwembadrand of kieren tussen het zwembad en het terras kunnen erop wijzen dat het bad is gaan bewegen.
Is je zwembad al omhooggekomen of verschoven? Vul het dan niet meteen weer met water. Laat eerst een gespecialiseerd zwembadbedrijf of een constructeur naar de schade kijken. Het extra gewicht van het water kan bestaande schade namelijk erger maken.
Waarom al het water vervangen meestal niet nodig is
Een zwembad helemaal leegpompen brengt nog meer risico's met zich mee. Zonder water staan de bodem en wanden bloot aan droge lucht en zonlicht. Daardoor kunnen bepaalde afwerklagen beschadigd raken en kan zwembadfolie uitdrogen, krimpen of scheuren.
Is het water troebel of heb je last van veel kalkaanslag? Dan hoef je meestal niet meteen al het zwembadwater te vervangen. Vaak kun je het probleem oplossen door de waterwaarden te controleren, de filtering op orde te brengen of slechts een deel van het water te verversen.
Ook gedeeltelijk leegpompen vraagt om voorzichtigheid als de grondwaterstand hoog is. Controleer daarnaast welke regels in jouw gemeente gelden voor het afvoeren van zwembadwater waaraan chloor of andere middelen zijn toegevoegd.
Zo maak je je zwembad wél klaar voor de winter
Een ingegraven zwembad winterklaar maken betekent meestal niet dat je al het water eruit haalt. Het gaat er vooral om dat je het zwembad, de leidingen en de installatie beschermt tegen vorst en andere winterse omstandigheden.
Begin met een goede schoonmaakbeurt en controleer de waterwaarden. Afhankelijk van het type zwembad, de kans op vorst en de winterafdekking kan het nodig zijn om het waterpeil iets te laten zakken. Zo kun je onder meer de skimmer en de leidingen tegen vorstschade beschermen.
Daarna moeten leidingen waar nodig worden leeggeblazen en afgesloten. Laat ook het water uit onderdelen lopen die niet tegen vorst kunnen. Vervolgens kun je het zwembad afdekken met een geschikt winterzeil.
Hoe ver het waterpeil omlaag moet, verschilt per zwembad. In gebieden met zachte winters blijft een zwembad soms zelfs gewoon gevuld en blijft de installatie draaien. Volg daarom de instructies van de fabrikant of vraag advies aan een zwembadprofessional.
Wanneer mag je een zwembad wel helemaal leegmaken?
Soms is een volledig leeg zwembad wel nodig, bijvoorbeeld voor het vervangen van de zwembadfolie of voor een grote reparatie aan de bodem of wanden. In dat geval kan het zwembad volledig leegpompen onvermijdelijk zijn.
Laat zo'n klus bij voorkeur uitvoeren door een gespecialiseerd bedrijf. Een vakman kan vooraf de grondwaterstand controleren, indien nodig tijdelijk grondwater wegpompen en een geschikt moment kiezen voor de werkzaamheden. Zo blijft het zwembad zo kort mogelijk leeg.
Sommige zwembaden hebben speciale ventielen in de bodem die bij te hoge druk grondwater naar binnen kunnen laten. Daarmee wordt voorkomen dat de druk onder het zwembad te groot wordt. Maar ook zulke ventielen kunnen verstopt raken of na verloop van tijd minder goed werken. Ze sluiten problemen dus niet volledig uit.
Wil je je zwembad klaarmaken voor de winter? Laat het dan niet zomaar helemaal leeglopen. Zolang een deskundige niet heeft vastgesteld dat volledig leegpompen nodig en veilig is, kun je het grootste deel van het water beter gewoon laten zitten.