Wetenschappers uit de Koude Oorlog boorden 12 kilometer diep in de aarde – wat ze aantroffen, deed hen stoppen

Een race naar de bodem

In de jaren zestig ging de wedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie niet alleen over het verkennen van de ruimte. Wetenschappers aan beide kanten wilden ook de diepte verkennen. Veel van wat geologen dachten te weten over de diepe aardkorst was afgeleid uit onderzoek naar aardbevingsgolven, en niet uit gesteente dat iemand daadwerkelijk in handen had gehad. Ze wilden naar beneden boren om het met eigen ogen te zien.

De Amerikanen deden de eerste poging. Hun plan, ‘Project Mohole’ genaamd, was om door de dunne oceaanbodem heen te boren naar de aardmantel, de laag onder de aardkorst. De kosten bleven maar stijgen, en in 1966 trok het Congres de financiering in. Op 24 mei 1970 begon de Sovjet-Unie aan een eigen poging, op het vasteland: op het schiereiland Kola, in het uiterste noordwesten van Rusland, boven de poolcirkel en dicht bij de grens met Noorwegen.

Het doel lag op 15 kilometer, meer dan 9 mijl, recht naar beneden. Het gat zelf was verrassend smal: ongeveer 23 centimeter, of 9 inch, in doorsnede, smaller dan een eetbord. De wetenschappers hadden een duidelijk beeld van wat ze onderweg naar beneden verwachtten te vinden. Een groot deel van dat beeld bleek onjuist te zijn. Op de volgende pagina: het wereldrecord dat ze verbraken, en de eerste verrassingen uit de diepe ondergrond van de toendra.