Op weg naar beneden, en de eerste verrassingen
Zo diep boren is traag en zwaar werk. De boorkop zit aan het uiteinde van een reeks stalen buizen die mijlenlang wordt, en baant zich een weg door massief gesteente, terwijl een dikke vloeistof, boorspoeling genaamd, naar beneden wordt gepompt om de boorkop te koelen en het vermalen gesteente weer naar boven te voeren. Jaar na jaar werd het gat dieper. Op 6 juni 1979 passeerde het de 9.583 meter, ongeveer 31.440 voet: de diepte van een put in Oklahoma die tot dan toe het diepste gat op aarde was geweest. Het record was nu voor Kola.
Toen begonnen de verrassingen. Uit aardbevingsgolven was gebleken dat op een diepte van ongeveer 7 kilometer (4,3 mijl) het graniet plaats zou maken voor een zwaarder gesteente, basalt genaamd. Dat basalt kwam echter nooit. De boor stuitte in plaats daarvan op meer graniet, dat grotendeels gebarsten was, en in die scheuren zat water. Tussen ongeveer 3 en 6 kilometer diep, ruwweg 2 tot 4 mijl, was het gesteente doordrenkt met water dat vastzat onder een gesteentelaag waar het niet doorheen kon. Niemand had op zo’n diepte vrij water verwacht.
Ongeveer 6 kilometer (3,7 mijl) diep bevatte het gesteente iets nog vreemders: microscopisch kleine fossielen van plankton, minuscule levende wezens die ooit in oeroud water ronddreven en nu, mijlen onder het oppervlak, in steen gevangen zaten. En de boorspoeling die naar boven kwam, zag eruit alsof ze kookte. Ze zat vol waterstofgas, veel meer dan iemand had voorspeld. Hoe dieper ze gingen, hoe vreemder het werd. Op de volgende pagina: wat er op meer dan 12 kilometer diepte op hen wachtte, en waarom dat hen tegenhield.